Klisze FOMA INDUX R4, R5 i R7: jak dobrać błonę do badań RT?

Jak zacząć dobór błony?

Dobór kliszy do radiografii przemysłowej zaczyna się od wymagań badania: materiału, grubości prześwietlanej ścianki, źródła promieniowania i oczekiwanej jakości obrazu. W rodzinie FOMA INDUX dostępne są trzy typy błon — R4, R5 i R7 — o różnych czułościach i ziarnistości. Właściwy wybór pozwala połączyć wymagania jakościowe z warunkami pracy pracowni lub ekipy terenowej.

W języku warsztatowym często mówi się o „kliszach RTG”. W dokumentacji technicznej stosuje się określenie „błony radiograficzne”. INDUX R4, R5 i R7 są przeznaczone do badań nieniszczących z wykorzystaniem promieniowania rentgenowskiego i gamma.

Co oznaczają klasy C3, C4 i C5?

Producent przypisuje błonom INDUX R4, R5 i R7 odpowiednio klasy C3, C4 i C5 według EN ISO 11699-1. Norma dotyczy klasyfikacji systemów błonowych. Ocenia się więc błonę wraz z określonym sposobem obróbki, w warunkach przewidzianych dla klasyfikacji i z określonymi ekranami. Sam symbol na opakowaniu nie potwierdza jakości procesu w konkretnej pracowni. [1, 2]

W praktyce oznacza to, że porównanie R4, R5 i R7 ma sens przy kontrolowanych warunkach wywoływania. Zmiana chemii, temperatury lub czasu obróbki wymaga oceny jej wpływu na system. Klasa systemu błonowego nie jest też klasą techniki badania ani poziomem akceptacji niezgodności.

INDUX R4 — klasa C3, średnia czułość, ekstremalnie drobne ziarno. Typowe zastosowanie: elementy z metali lekkich; zależnie od energii również cienkościenna stal i grubsze elementy z metali gęstych.

INDUX R5 — klasa C4, standardowa czułość, bardzo drobne ziarno. Typowe zastosowanie: elementy stalowe o średniej grubości ścianki i grubościenne elementy z metali lekkich.

INDUX R7 — klasa C5, wysoka czułość, drobne ziarno. Typowe zastosowanie: zależnie od energii metale lekkie, stal oraz grube elementy z metali gęstych przy promieniowaniu gamma.

Wszystkie trzy typy charakteryzują się wysokim kontrastem. Podane zastosowania są kierunkami doboru, a ich zakresy częściowo się pokrywają. Nie zastępują wymagań procedury ani obliczeń ekspozycji. [1]

INDUX R4: gdy istotna jest drobna struktura obrazu

INDUX R4 łączy średnią czułość z ekstremalnie drobnym ziarnem. To istotna cecha przy doborze systemu do oceny niewielkich szczegółów obrazu.

Nie należy jednak utożsamiać drobnego ziarna z gwarantowaną wykrywalnością każdej nieciągłości. Na wynik wpływają również geometria ekspozycji, energia promieniowania, rozproszenie i orientacja nieciągłości względem wiązki. Wybór błony jest jednym z elementów techniki badania.

INDUX R5: wariant do wielu zadań w kontroli stali

INDUX R5 ma standardową czułość i bardzo drobne ziarno. Producent wskazuje zastosowanie w radiografii elementów stalowych o średniej grubości ścianki oraz grubościennych elementów z metali lekkich. [1]

Przy ocenie przydatności R5 warto zacząć od wymagań kontraktowych i normy badania. Jeżeli procedura dopuszcza ten system, kolejnym krokiem jest ustalenie ekspozycji dla rzeczywistej grubości prześwietlanej i sprawdzenie jakości radiogramu. Sam opis „do stali” jest zbyt ogólny, aby na jego podstawie wybrać materiał.

INDUX R7: większa czułość i jej praktyczne znaczenie

INDUX R7 ma wysoką czułość i drobne ziarno. Większa czułość może pomóc ograniczyć wymaganą ekspozycję w porównaniu z mniej czułym materiałem przy porównywalnych warunkach i docelowej gęstości optycznej. Nie wynika z tego stały przelicznik czasu między R4, R5 i R7.

Zamiana R5 na R7 powinna być oceniona pod kątem dopuszczonej klasy systemu, jakości obrazu i parametrów procesu. Jeżeli badanie wymaga klasy, której wybrany system nie spełnia, korzyść czasowa nie uzasadnia takiej zamiany.

FOMAPAK, NIF czy rolka FOMADUX?

Sposób pakowania wpływa przede wszystkim na przygotowanie i obsługę materiału.

FOMAPAK to pojedynczy arkusz w opakowaniu próżniowym z ekranami ołowianymi po obu stronach błony, o grubości 0,025 mm każdy. Zamknięty pakiet jest światłoszczelny i odporny na dostęp wilgoci. Ułatwia to manipulowanie materiałem poza ciemnią. Po otwarciu opakowania błona nadal wymaga odpowiedniego oświetlenia ochronnego. [1]

Pakowanie do ciemni KB/NIF służy pracowniom przygotowującym błony w kontrolowanych warunkach. Oznaczenie NIF odnosi się do arkuszy bez przekładek. Dobór ekranów i kaset trzeba uwzględnić w organizacji badania. Liczba arkuszy w pudełku zależy od pozycji asortymentowej — nie należy przyjmować jednej wielkości opakowania dla wszystkich formatów.

FOMADUX ROLLFILM umożliwia dobór długości odcinka do zadania, np. przy kontroli dłuższych spoin. Występuje w wersji z ekranami Pb oraz jako BLR, bez ekranów. Dostępność szerokości i długości należy sprawdzić dla konkretnego typu błony. [3]

Jak przejść od porównania do zamówienia?

Przed doborem materiału warto zebrać pięć informacji: wymaganą klasę systemu błonowego i dokument odniesienia dla badania; materiał oraz rzeczywistą grubość prześwietlaną; źródło promieniowania i przyjętą geometrię ekspozycji; sposób obróbki i dostępne wyposażenie ciemni; format, rodzaj pakowania i planowane zużycie.

Przykładowo dla powtarzalnych badań spoin stalowych wybór R5 można rozpatrywać dopiero po sprawdzeniu dopuszczonej klasy systemu. Przy badaniu terenowym kolejną decyzją może być FOMAPAK, jeżeli gotowy pakiet ułatwia organizację pracy. Są to dwie odrębne decyzje: pierwsza dotyczy właściwości systemu, druga jego obsługi.

Co podać w zapytaniu do Evalon NDT?

W zapytaniu podaj typ błony, format, pakowanie i ilość. Jeżeli dobór nie jest jeszcze zakończony, opisz materiał, grubość prześwietlaną, źródło promieniowania oraz wymagania procedury. Pozwoli to sprawdzić dostępne warianty i przygotować ofertę odpowiadającą zadaniu.

Zobacz ofertę radiografii Evalon NDT lub skontaktuj się z naszym zespołem: office@evalon-ndt.pl. Odnośniki do produktów i kontaktu znajdują się poniżej.